Siedziba Konstytucyjnego Monarchy i Sejmu

Ustanowienie na Kongresie Wiedeńskim w 1815 r. Królestwa Polskiego, z własną konstytucją i sejmem, otwiera nowy okres - ciężki dla kraju, lecz dla Zamku jeszcze względnie korzystny. Aleksander I „imperator i samodzierżec Wszechrosji" stał się jednocześnie konstytucyjnym królem polskim. Z zażenowaniem czyta się dzisiaj ówczesną prasę, relacje i pamiętniki, dające wyraz wielkim nadziejom pokładanym w liberalnych zapewnieniach „odnowiciela Królestwa Polskiego". Rzeczywistość dobitniej oddaje zanotowane przez Niemcewicza wydarzenie: „gdy car Aleksander w roku 1815 z kongresu wiedeńskiego pierwszy raz do Warszawy zawitał, ciekawość widzenia nowego pana zebranie na pokojach [zamkowych] uczyniła licznym. Cały senat, ministrowie, rada stanu, co było tylko przedniejszego w kraju zebrało się na powitanie monarchy. Gdy wszyscy czekają mającego powrócić z cerkwi Aleksandra, wypada brat jego Konstanty, zaperzony, zapieniony i krzyczy: «Won stąd cywilni, sami tylko wojskowi dziś prezentować się mają». Trzeba było widzieć osłupienie nasze; nie było długie [...] Runęli więc wszyscy, starcy i młodzi, duchowni, biskupi, tłumem cisnęli się na schody, niejeden szwank niemały poniósłszy".

W tych czasach niewiele na Zamku zrobiono. Wielkie apartamenty były w takim stanie, w jakim je zostawił Stanisław August i późniejszy użytkownik Fryderyk August. Z Paryża rewindykowano zabrane przez Napoleona dzieła sztuki, m.in. widoki Warszawy Canaletta i Elekcję Stanisława Augusta. Znajdujący się w Sali Rycerskiej obraz Nadanie Konstytucji Księstwu Warszawskiemu, niemiły nowym władcom, zabrał kniaź Konstanty do Belwederu.

W latach 1816-1818 z inicjatywy rządu Królestwa podjęto projekty przebudowy i rozbudowy Zamku, zakrojone na wielką skalę. Wykonał je stanisławowski architekt Jakub Kubicki, obecnie generalny intendent budowli królewskich przy Komisji Nadzoru Budowli Korony. Inną koncepcję przedstawili w 1818 r. Jan Paweł Lelewel i Jan Thomas z Korpusu Inżynierów (m.in. obniżenie Wieży Zygmuntowskiej i wyburzenie kamienic między Piwną i Świętojańską) oraz Stanisław Kostka Potocki, który obok innych umiejętności miał także talent architekta; proponował on wystawienie w miejscu kościoła i klasztoru bernardynek okazałego kościoła Opatrzności z kopułą wzorowaną na kopule bazyliki św. Piotra w Rzymie. Wszystkie te projekty koncentrowały się na uporządkowaniu terenu przed Zamkiem i stworzeniu tu reprezentacyjnego placu miejskiego, którego dominantą byłaby fasada zachodnia Zamku. Niewątpliwie najbardziej interesujący, a przy tym możliwy do realizacji był projekt Kubickiego. Proponował on wyburzenie zabudowań między Zamkiem a katedrą i wzniesienie tu nowego skrzydła, przylegającego do fasady zamkowej pod kątem rozwartym. Drugie takie skrzydło miało powstać od strony kościoła św. Anny. Wyburzenie części kamienic między ulicami Piwną i Świętojańską miało stworzyć możliwość ukształtowania placu Zamkowego w formie wydłużonego sześcioboku. Elementami organizującymi przestrzeń byłyby dwie kolumny: Zygmunta i nowo projektowana, prawdopodobnie poświęcona Aleksandrowi I. Nowe skrzydło w miejscu chaotycznych zabudowań Starego Zamku tworzyłoby od strony Wisły kompozycyjny odpowiednik dla skrzydła południowo-wschodniego.

1 »

Permalink: http://www.ajustjabiru.pl/siedziba-konstytucyjnego-monarchy-i-sejmu
Last Saved: February 24th, 2011